rekrut

banerbaner

Artykuły dla rodziców

Wpływ telewizji , gier komputerowych i internetu na wzrost zachowań agresywnych u dzieci

Wpływ telewizji , gier komputerowych i  internetu na wzrost zachowań agresywnych u dzieci.

 

 

Miejsce telewizji i komputera w życiu dziecka

Wśród środków masowego przekazu, pod względem zajmowanego czasu na czoło wysuwa się telewizja, której... oglądanie zajmuje nawet po kilka godzin dziennie. Z powodu różnorodności telewizyjnych

propozycji, dłuższego czasu emisji, coraz bardziej rozpowszechnionych sieci kablowych i TV satelitarnej, współczesne dziecko spędza wiele czasu przed ekranem telewizyjnym. Bardzo często telewizor jest traktowany jako członek rodziny. Przy włączonym telewizorze rozmawia się z dziećmi, przyjmuje gości, je obiad itp.

  Wiele dzieci po powrocie z przedszkola do domu przykleja się na całe popołudnie do ekranu komputera i gra w różnorodne gry.

Telewizja i komputer zawładnęły czasem wolnym dziecka, wypierając zabawy z rówieśnikami, zajęcia hobbystyczne, sportowe, naukę .Z badan przeprowadzonych wśród dzieci  wynika, że  w ciągu dnia spędzają one bardzo dużo czasu przed komputerem i telewizorem. Dowodzi tego ilość wymienionych przez dzieci filmów i programów, które oglądają w telewizji oraz gier komputerowych, w które z pasją grają. Z wyliczeń wynika, że dzieci spędzają przed komputerem i telewizorem kilka godzin dzienne. Wnioski te stanowią inspirację do zaprezentowania tego problemu Wam Drodzy Rodzice.

 

Czym jest agresja?

 

Większość psychologów przez agresję rozumie każde zamierzone działanie mające na celu

wyrządzenie komuś lub czemuś szkody, straty, bólu fizycznego lub cierpienia moralnego.

Mówi się o agresji przejawianej w formie czynności fizycznych, werbalnych,

symbolicznych, kierowanych złością, chęcią szkodzenia innym, dążeniem do sprawienia przykrości i cierpienia. Agresja jest zjawiskiem bardzo złożonym. Siła, częstość występowania agresji, rodzaj manifestowanych zagrożeń zależą od wielu czynników, jak : zadatki wrodzone, aktywność własna jednostki ,wpływy środowiska i wychowanie. Wszystkie wymienione czynniki są ze sobą ściśle powiązane. Jednak szczególną uwagę należy poświęcić tym ostatnim. Czynnik naśladowczy odgrywa ogromną rolę w życiu dziecka. Dziecko uczy się na podstawie doświadczeń. Jakość tych doświadczeń sprawia, że potencjalne właściwości rozwojowe dziecka realizują się lub zostają zablokowane i wtedy zaczyna ono przejawiać zachowania zaburzone, np. agresywne.

 

Przyczyny agresji

 

Niewątpliwie jednym ze źródeł przybierającej na sile agresji są bajki i filmy dla dzieci oraz gry komputerowe zawierające dużą dawkę przemocy. Umysł młodego widza staje się bezradny w obliczu gwałtownych emocji. Dziecko identyfikuje się z tym, co pojawia się na ekranie, zatapia się w wirtualnym świecie, z drugiej zaś strony, przejmuje od bohaterów wzory, często negatywne i przenosi je do swego życia. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy przekazywana na ekranie agresja jest demonstrowana przez atrakcyjną osobę, przynosi sukces, jest usprawiedliwiona wyższymi racjami, nie widać negatywnych skutków agresji, np. bólu. Dziecko inaczej niż dorosły odbiera bodźce płynące do niego z komputera i telewizyjnego ekranu. Dzieci odwzorowują wprost zachowania widziane na ekranie. Mają problemy z wybieraniem, selekcjonowaniem i porządkowaniem oraz zrozumieniem napływających do ich umysłów informacji. Nie dostrzegają wyraźnej granicy między zmyśleniem a rzeczywistością.

Szczególnie groźne jest codzienne oglądanie scen walki, przemocy i brutalności, do których

dzieci tak się przyzwyczajają, że wreszcie sceny te nie robią na nich najmniejszego wrażenia. Nieustanne walki i szeroko rozumiana przemoc są prezentowane nie tylko w grach , ale także programach dla dzieci jak choćby w tak bardzo popularnych kreskówkach, gdzie klasyczną scenką do śmiechu jest obrazek rozbijania sobie głowy, wpadania na drzewo itp. Oglądanie aktów przemocy nasila agresję u dzieci. Dzieci nie tylko naśladują widziane zachowania agresywne, ale po ich obejrzeniu stosują także inne formy i sposoby agresji. Uczenie agresji przez oglądanie jej polega nie tylko na naśladowaniu, ale na pobudzaniu do agresywnych czynów.

 

Agresja na ekranie a agresja w zabawie

 

Wielogodzinne oglądanie bajek i filmów z elementami przemocy wypacza dziecięcą osobowość, zanikają wszelkie wartości moralne i wychowawcze. Negatywne zachowania przeniesione z programów telewizyjnych coraz częściej możemy zauważyć w dziecięcych zabawach.

Przeważają zabawy, w których dominuje złość, agresja, bezwzględność. Coraz częściej widzi

się u dziewczynek przejawy agresywnych zachowań wobec ulubionych zabawek, np. bicie lalek, karanie ich. U chłopców dominują zabawy w wojnę, walki  robotów, walki zwierząt. Wzory te są czerpane z telewizji, która emituje drastyczne bajki i filmy.

Wysoki poziom agresji, walka, przemoc, ludzie- roboty, pomieszanie czasu i przestrzeni,

wykrzywione gęby bohaterów, to trucizna dla psychiki dziecka, kompletny bezsens i strata

czasu, a także ogromna krzywda językowa.

Treść wielu gier komputerowych przeraża ładunkiem przemocy i wyrafinowanego okrucieństwa, co wyraża się przede wszystkim w formie symulowanego niszczenia, zabijania lub okaleczania przeciwników na ekranie komputera rożnymi dostępnymi środkami.

Tego typu sceny mogą wywoływać zachowania agresywne u dzieci oraz prowadzić do zobojętnienia na przemoc w codziennym życiu.

 

Co grozi dziecku, które nie odrywa oczu od ekranu komputera lub telewizora?

 

Obraz z ekranu oddziałuje przede wszystkim na emocje i uczucia dziecka. Rozwijający się

jeszcze u dziecka system nerwowy uniemożliwia rozładowanie napięć emocjonalnych, przez co zaburza zachowanie dziecka. Emocje są tym silniejsze, że często rozbudza je bogata wyobraźnia dziecięca oraz fakt, że dziecko w wieku przedszkolnym nie zawsze jest w stanie rozróżnić rzeczywistość od fikcji. Nagromadzenie się negatywnych emocji i przeżyć może ujawniać się w psychice dziecka pod postacią lęków, zaburzeń snu, nadpobudliwości, drażliwości, zahamowań czy agresji. Oglądając drastyczne sceny , dzieci przyjmują dosłownie elementy wizualne i nie są zdolne doszukiwać się przenośni czy symbolu. W ten sposób gra lub film animowany naładowany przemocą , może stać się dla dziecka ciężkim przeżyciem, wprowadzić je w stan rozdrażnienia lub wręcz zachwiania równowagi psychicznej. Niewątpliwie komputer i telewizja wywiera duży wpływ na kształtowanie wzorców zachowania. Oceny dzieci dotyczące motywów działania bohaterów są powierzchowne. Dla dziecka bohaterem nie jest osoba dobra czy zła, ale osoba silna, ważna, od której wszystko zależy. Taki bohater zawsze dziecku imponuje. Często na ekranie osobą ważną bywa człowiek zły, „ czarny charakter”, z którym dziecko usiłuje się utożsamiać. Dziecko karmione przemocą płynącą, często przenosi negatywne zachowania postaci w swoje życie. Można to

zaobserwować w sytuacji, kiedy dzieci po oglądaniu np. filmów karate starają się ćwiczyć

sztukę walki na słabszych  kolegach.

Telewizja i komputer wprowadzają dzieci w świat kultury poprzez bajki lub programy

edukacyjne, przez co przybliżają im zagadnienia historyczne, przyrodnicze, geograficzne. Mogą więc być atrakcyjną i interesującą formą zdobywania nowych doświadczeń i rozrywki. A by możliwe było zaistnienie takiej funkcji mediów, należy od najmłodszych lat przyzwyczajać dzieci do właściwego korzystania z programów telewizyjnych, możliwości komputera i Internetu. ważne jest stworzenie dziecku przez rodziców poczucia bezpieczeństwa przez wspólne oglądanie i bieżące komentowanie przekazu telewizyjnego, właściwy dobór gier komputerowych, programów i rozsądne planowanie czasu im poświęcanego . To Wam Drodzy Rodzice powinno leżeć na sercu nie tylko to, ile czasu dzieci spędzają przed telewizorem, czy też komputerem, ale także, co oglądają.  Możecie  zezwalać dziecku na oglądanie takich filmów i programów, o których wiecie z pewnością, że przekazują moralne i duchowe wartości, które sami aprobujecie  . Chrońcie dziecko przed oglądaniem scen brutalnych, pełnych przemocy!!!

Dzięki zwróceniu uwagi na to, co jest dobre, a co złe, minimalizuje się stopień niewłaściwej

interpretacji, wyrabia nawyk krytycznego korzystania z telewizji, komputera i Internetu.

Miejcie świadomość, że dzieci nie potrzebują elektronicznych zabawek aby być szczęśliwymi. Najbardziej potrzebują miłości, zrozumienia, życzliwej troski i zainteresowania ze strony dorosłych. Dla dzieci ważny jest czas spędzany z rodzicami: wspólne rozmowy, spacery, wspólna zabawa. W ten sposób rozwijają się więzi rodzinne, które skutecznie mogą uchronić dziecko przed niekorzystnym wpływem gier komputerowych oraz innych mediów.

Wpływ literatury

„Wpływ zainteresowań książką i literaturą dziecięcą na rozwój przedszkolaka”

1.Wpływ literatury na rozwój dziecka w wieku przedszkolnym.

Dziecko w wieku przedszkolnym jest wrażliwe na wszystkie formy sztuki, a na jego psychikę szczególnie oddziałuje literatura piękna. Książki są źródłem niewyczerpanych wrażeń, przeżyć i wzruszeń, uczą mowy ojczystej, wzbogacają   słownik  dziecka,  rozwijają  zainteresowania,  pomagają dzieciom  w przyswajaniu pewnych treści programowych..Z form wypowiedzi, jakimi przemawia książka, tylko ilustrację dziecko odczytuje bezpośrednio. Tekst literacki poznaje dziecko pośrednio, poprzez opowiadanie, recytacją, czytanie. Nauczyciel nie tylko przekazuje treści literackie, ale dobiera jest spośród innych, dostosowuje do aktualnie przeżywanych doświadczeń, ustala sposób, miejsce i czas wprowadzania tych treści. Ten sposób wzbogacania wiedzy, rozszerzania przeżyć i doświadczeń stał się dla dzieci coraz  bardziej powszechny i doceniany.

„Dawno, dawno temu, za górami, za lasami…” – tak bardzo często zaczynają się baśnie, które opowiadamy dzieciom w przedszkolu. Jest to rodzaj literatury wyobrażeniowej kształtującej uczucia i podstawy moralne dzieci, rozszerzającej  wiedzę  dziecka  o  życiu  i  świecie,  o    ludzkich    charakterach i stosunkach społecznych. Wyobraźnia wiedzie czytelników ku baśni, fantastycznej opowieści. Oprócz baśni znanych w wielu kulturach np. „Kopciuszek”, „Śpiąca królewna” mamy wiele opowieści związanych z rodzimą tradycją, z różnymi zakątkami naszego kraju (legenda o Smoku Wawelskim, Warsie i Sawie, Bazyliszku).Świat baśni, podobnie jak świat dziecięcej wyobraźni, rządzi się swoimi prawami, w którym nieważne są realistyczne zależności czy prawdopodobieństwo. W wyobraźni dziecka  niemal wszystko jest możliwe. Śledzenie wątków baśniowych to trening wyobraźni, która odgrywa tak ważną rolę w ogólnym rozwoju dziecka. Baśnie ukazują problemy życia w sposób prosty i zwarty, co pozwala uchwycić ich głęboki sens moralny. Możemy tu znaleźć odbicie wszystkich dziecięcych tęsknot i problemów, obaw. Często spotykamy w baśniach motywy bliskie dziecku – uczucia rodzinne, miłość do matki, ojca, różny stosunek do rodzeństwa.
A  wszystko  to  dzieje  się  w atmosferze cudowności, ciepła, magii i fantazji tak bliskich dziecku. Baśń, uwalniając wyobraźnię, równoważy i kompensuje różne sfery rozwoju dziecka, skupia go na treści, uczy słuchania i patrzenia. Przez  zastosowanie wielości środków artystycznych wprowadza dziecko w świat sztuki. Z baśni płynie do dziecka nadzieja, że wiele potrafi, może, umie, ale też wiele musi się jeszcze nauczyć, poznać, zrozumieć, tak jak jej bohaterowie. Najważniejsze, że motywuje do tego, by spróbować.

W baśni dziecko znajduje jednoznaczny świat wartości, jednoznaczny podział na dobro i zło, sprawiedliwe i niesprawiedliwe. Ceni się dobroć, pracowitość, odwagę; potępia chciwość, skąpstwo, lenistwo i tchórzostwo. Problemy dobra i zła są przedstawione w zrozumiały dla dzieci sposób. Oceniając postawy bohaterów – przedszkolaki uczą się wartościowania. Widzą, że zło jest zawsze ukarane, a dobro wynagradzane. Dzięki temu baśń uczy optymizmu, zachęca do walki z przeciwnościami, dostarcza pozytywnych wzorców. Baśń posiada ogromne znaczenie w kształtowaniu się pełnej osobowości dziecka.

Dobierając literaturę dla przedszkolaków, nie należy zapominać, że dzieci lubią się śmiać. Komizm w książce dziecięcej opromienia cały utwór atmosferą optymizmu i zadowolenia, tworzy pogodny i przyjemny   stosunek    do   życia,   uczy   zachowania   równowagi w zmieniających się okolicznościach, pomaga w wartościowaniu zjawisk, uczy selekcjonowania rzeczy wielkich i małych. Dlatego tak chętnie słuchają humorystycznych utworów Jana Brzechwy, Juliana Tuwima, Jerzego Kerna, Wandy Chotomskiej lub Czesława Janczarskiego. Uśmiech, dowcip, humor mogą stanowić cenną pomoc w pracy wychowawczej. Mali czytelnicy mają niezwykła wrażliwość językową. Trzy – czterolatki cieszą elementy dźwiękowe, wyrażenia dźwiękonaśladowcze, odtwarzanie głosów ptaków („Ptasie Radio” Juliana Tuwima), odgłosów oddawanych przez różne pojazdy („Lokomotywa”), śmiesznie brzmiące wyrazy lub nazwiska bohaterów, na przykład śpiewaka Tralalińskiego i całej jego rodziny. Dzieci bawi też rytm i rym, melodia wiersz, powtórzenia słów bez wnikania w ich znaczenie.

Poezja działa na psychikę dziecka – odbiorcy za pośrednictwem wzbudzanych przeżyć emocjonalnych. Uczucia wywołane przez utwór pobudzają aktywność poznawczą, stają się bodźcem do stawiania pytań i dążeń do ich rozstrzygnięcia.  Poezja dostarcza dziecku wielu wrażeń, wzruszeń i przeżyć. Staje się ona ważnym elementem kształtowania wyobraźni i postawy twórczej dziecka.

Słuchając przekazywanego tekstu literackiego przedszkolak kreuje postacie bohaterów, ich losy, wyobrażenia przedstawionych zdarzeń. W sposób naturalny i spontaniczny uczestniczy w odbiorze utworu. Swoje przeżycia wyraża przez zabawę, ruch, śpiew, ekspresję słowną i plastyczną . Zasadnicza funkcją książki jest jej wpływ na wszechstronny rozwój osobowości  dziecka  i  kształtowanie  jego  właściwej  postawy   wobec   świata i ludzi. Mogą mieć wpływ na doskonalenie funkcji mowy pod względem gramatycznym i dźwiękowym,  na wzbogacenie zasobu pojęć i słów, na rozwój umiejętności komunikatywnej wypowiedzi i doskonaleniu stylu.

Czytając    dzieciom   książki,  należy   znaleźć  czas na refleksje, na wczucie się w ich atmosferę, bo przekazania utworu to nawiązanie kontaktu emocjonalnego dzieckiem, śledzenie jego reakcji (śmieje się, płacze, ma otwartą buzię w strachu lub nieruchomieje w momentach napięcia), wspólne odkrywanie sensu i piękna poezji czy prozy. Czytelnictwo jest ważnym czynnikiem wychowania człowieka. Kontakt z książką nawiązuje się już we wczesnym dzieciństwie, a dalsze lata wzbogacają jego formę, kształtują zamiłowania czytelnicze, pragnienie samodzielnego odczytania słów. Podstawą tych zainteresowań i zamiłowań czytelniczych są emocje przeżywane w związku z utworem literackim, z którym się dziecko zetknęło we wczesnym dzieciństwie. Początkowo większe emocje u małego dziecka budzi poezja. Proza wkracza nieco później w zakres jego zainteresowań. Rozwój zainteresowań dzieci treścią utworów jest sprawą bardzo trudną do uogólnienia, gdyż zależy od własnej aktywności dziecka oraz od wpływów środowiska. Inne zainteresowanie treścią i książką wywołuje życie dziecka tylko w otoczeniu rodziny, inne w środowisku przedszkolnym, inne w bliskim kontakcie z górami, lasem, morzem, a jeszcze inne wśród ubogiego przyrodniczo środowiska miejskiego. W miarę wzrastania, wzbogacania zasobu pojęć i słów, szersze stają się także zainteresowania ,,czytelnicze” dzieci. W kontaktach dziecka z książką stopniowo wzrasta rola samego tekstu, co pozostaje w ścisłym związku z jego rozwojem intelektualnym oraz emocjonalnym.

 

2.Rola ilustracji w przekazywaniu treści utworów literackich.

Nieodzownym elementem książki przeznaczonej dla młodszych dzieci są ilustracje. Są one ważne dlatego, że książka dla najmłodszych składa się przede wszystkim z ilustracji i wprowadzenie dzieci do czytelnictwa odbywa się właściwie dzięki obrazkom. Ilustracja jest bodźcem wyzwalającym różnorodne procesy psychiczne, jest źródłem przeżyć dzieci. Dzięki ilustracji dziecko może korzystać z książki samo, bez pomocy dorosłych. Ilustracje wnoszą w życie dziecka różnorodne wartości.

Podstawowe zadania ilustracji to przede wszystkim pomoc w głębszym przeżywaniu dzieła literackiego oraz wprowadzanie dziecka w świat sztuki. Ilustracja rozwija wszelkie dyspozycje psychiczne: spostrzeganie, wyobraźnię, myślenie, wzbogaca przeżycia uczuciowe, rozszerza wiedzę o świecie, rozbudza zainteresowania. Wielką rolę odgrywają ilustracje, pomagając dziecku w tworzeniu wyobrażeń i ich utrwalaniu. Małe dziecko nie rozporządza jeszcze dużym zasobem wyobrażeń, toteż oczekuje pomocy od ilustracji. Pragnie, aby wszystko o czym jest mowa w tekście, było narysowane. Wraz z wiekiem potrzeba ta staje się mniej natarczywa.

Najmłodsze dzieci, 3-4 letnie patrząc na ilustracje zazwyczaj wyliczają tylko przedstawione na niej przedmioty lub postacie. Dzieci starsze zauważają też czynności. Ta umiejętność ,, odczytywania” ilustracji jest zależna od uzdolnień indywidualnych oraz od zasobu doświadczeń dzieci. Ilustracje działają również na uczucia dzieci. Reagują one silnie na ilustracje nacechowane strachem, radością, grozą, komizmem. Ponadto ilustracje rozszerzają ogólną wiedzę o świecie. Dzięki ilustracjom przybliża się do dzieci cały ogromny świat przyrody, krajobraz kraju rodzinnego, narody i ich obyczaje, technika. Ilustracja może też wzbogacić świat wewnętrzny dziecka, pomóc mu w intensywnym przeżyciu treści książki i wraz z nią wpływać na całość osobowości dziecka.

Jednym z podstawowych zadań ilustracji jest też wprowadzenie dziecka w świat sztuki. Ilustracje dla dzieci powinny liczyć się z właściwościami psychiki dziecięcej, ale jednocześnie kształcić ją w kierunku, w jakim dorośli uważają za słuszny. Dzieci 3-4 letnie lubią ilustracje wyraźne, barwne, o tematyce bliskiej dzieciom, realistyczne, informujące w sposób rzetelny o świecie, ludziach, przedmiotach, zwierzętach. Dzieci starsze coraz mniej lubią książki ilustrowane, a czasem wolą wręcz książki bez ilustracji. Podczas czytania same stwarzają sobie obrazy i wizje bohaterów czy wydarzeń. Ich wyobraźnia tworzy sama, jest niezależna, wolna od narzucanych wyobrażeń artystów.

Kontakt z książką i ilustracją książkową aktywizuje myślenie, procesy porównywania, analizowania, szukania przyczyn i skutków, wyciągania wniosków, tworzenie elementarnych pojęć, sprzyja ćwiczeniom pamięci, uwagi i skomplikowanych operacji myślowych. Piękna książka nie tylko uczy myśleć i mówić- w równym stopniu wpływa na sferę emocjonalną dziecka. Świadczy o tym, między innymi, jego niezmiernie żywa reakcja, kiedy słucha opowiadania, śmieje się i płacze, nieruchomieje w momentach napięcia. Ma to doniosłe znaczenie w dziedzinie wychowania społecznego. Książki, ukazując wzory społecznych stosunków, postępowanie bohaterów w określonych sytuacjach, pomagają lepiej zrozumieć innych ludzi. Dzieci chętnie identyfikują się z ulubionymi postaciami z książek. Nauczyciele, operując tymi przykładami, kształtują postawy opiekuńcze dzieci wobec przyrody, młodszych kolegów, rodzeństwa, uczą zasad życia w zespole. W książkach znajdujemy przykłady miłości do rodziców i najbliższych. Książki przedstawiają wartości i piękno ludzkiego trudu.

Utwór literacki w większym stopniu niż sztuka plastyczna, film czy teatr pozostawia pole swobodnej grze wyobraźni i stwarza możliwość własnej twórczej interpretacji odbieranego dzieła. Słuchając czytanego tekstu dziecko kreuje postacie bohaterów, ich losy, tworzy własne wyobrażenia przedstawionych wydarzeń.

Tak więc właściwie dobrana literatura dziecięca sprzyja społecznemu wychowaniu dzieci w przedszkolu. Różnorodne formy i metody wykorzystania literatury pomagają dobrze przygotować dzieci do nauki szkolnej, pełnią doniosłą rolę w kształtowaniu pełnej osobowości człowieka . Na literaturze opiera się także proces wyrabiania umiejętności poprawnego formułowania wypowiedzi pod względem gramatycznym, doskonalenia dźwiękowej formy wypowiedzi, zachęcanie do swobodnego wypowiadania się, wyrabianie pozytywnego emocjonalnego stosunku do książki jako jednego z podstawowych czynników kształtujących motywację do nauki czytania.

 

3.Sposoby przekazywania literatury dzieciom przedszkolnym.

Literatura dla dzieci w wieku przedszkolnym jest rodzajem sztuki przekazywanej odbiorcom  przede wszystkim za pośrednictwem rodziców, nauczycieli. Przedszkole stwarza swoim wychowankom różnorodne możliwości obcowania z literaturą piękną. W tej sytuacji rola nauczyciela w doborze literatury dla dzieci jest szczególnie odpowiedzialna. Wybierając książki dla swoich wychowanków, powinien on brać pod uwagę: właściwości i potrzeby dzieci oraz wartości artystyczne i wychowawcze utworów.

Nauczyciel przedszkola powinien przekazywać tekst literacki posługując się metodami dostosowanymi do poziomu dzieci. Przede wszystkim musi sam dobrze zapoznać się z treścią utworu. Zastanowić się nad tym, jak przedstawić przebieg akcji, postacie, nastrój, objaśnić niezrozumiałe dla dzieci zwroty i słowa. W przekazywaniu tekstu jedną z podstawowych ról odgrywa żywe słowo narratora, odpowiednie stosowanie tempa, siły głosu, jego wysokości, barwy, pauzy, akcentu. Stwarzanie obrazu treści środkami żywego słowa oddziałuje na wyobraźnię dziecka, pozwala na głębsze przeżycie utworu.

Podstawowym sposobem przekazywania dzieciom w przedszkolu treści utworów literackich jest opowiadanie. Ta forma przekazywania tekstu literackiego ułatwia dzieciom odbiór utworu dzięki możliwościom przystosowania opowiadania do ich właściwości psychicznych. Niezbyt obszerną treść książki można opowiadać w całości. Jeżeli książka zawiera kilka oddzielnych opowiadań, wtedy należy każdorazowo wybierać jedno lub dwa pod warunkiem, że dotyczą tego samego zagadnienia. Dzieciom młodszym można opowiadać po 2-3 rozdziały książki jednocześnie, ale tylko wtedy, gdy są one bardzo krótkie i wszystkie dotyczą tego samego problemu. Opowiadanie treści książki może być zachętą do swobodnych wypowiedzi na jej temat dla dzieci młodszych lub ustosunkowanie się do problemów wysuniętych przez nauczycielkę dla dzieci starszych.

Cechą charakterystyczną opowiadań jest to, że utrwalają i wzbogacają wiadomości dzieci i wywierają duży wpływ na kształtowanie się uczuć i postaw społeczno- moralnych, estetycznych i intelektualnych. Wartości wychowawcze opowiadania wyrażają się również w tym, że rozwijają one zainteresowania czytelnicze dzieci oraz dostarczają im dużo radości i wyzwalają poczucie humoru.

Opowiadanie ma również duży wpływ na zabawę dzieci. Będzie on większy, gdy dostarczymy odpowiednich pomocy. Dzieci starsze mogą pewne akcesoria i ilustracje do zabawy wykonać same, gdyż treść opowiadania stanowi cenne źródło wzbogacania działalności plastyczno- konstrukcyjnej i wyzwalania ekspresji twórczej.

Sposoby pobudzania wyobraźni dzieci poprzez baśnie:

- wymyślanie innych zakończeń znanych wersji opowiadania

- zmiana fabuły np., co się stanie, jeśli Małgosia zgubi w lesie swojego braciszka?

- uwzględnianie w nowych fabułach nowego kontekstu sytuacji np. przemiana wilka, Baby Jagi w miłe postacie

- łączenie postaci lub fabuły z różnych baśni, – co by było, gdyby w jednej baśni spotkali się Czerwony Kapturek, Jaś i Małgosia?

4. Podsumowanie

Sposobów wykorzystania utworów literatury dziecięcej w przedszkolu jest bardzo wiele; zależą one od inwencji i pomysłowości nauczycielki. Najważniejsze jest jednak, by praca z wybranym utworem miała wielostronny charakter, była dla dzieci radością i zabawą. Wtedy dopiero piękno wierszy i baśni dla dzieci będzie w pozytywny sposób oddziaływać na sferę doznań oraz przeżyć małych czytelników.

Bibliografia:

1. Adamczykowa Z.: „Literatura dla dzieci. Funkcje, kategorie, gatunki”, Warszawa 2001

2. Dudzińska I.: „Książka barwna jak wstążka”, Wychowanie w przedszkolu, nr1/1993

3. Leszczyński G.: „Literatura i książka dziecięca”, Warszawa 2003

4. Ratyńska H.: „Literatura dziecięca w pracy przedszkola”, Warszawa 1991

5. Literatura dziecięca w pracy przedszkola/ H. Ratyńska

6. Życie szkoły/ O sztuce, ilustracji i ... wychowaniu/ E. Kobiela

Op. Monika Fabjanowska, Agnieszka Dziura

MATEMATYCZNE PRZYGODY PRZEDSZKOLAKA

 

MATEMATYCZNE PRZYGODY PRZEDSZKOLAKA

Zdaniem badaczy, dzieci rodzą się gotowe do nauki liczenia. Są wyposażone w tzw. intuicje matematyczne. Dzięki nim u przedszkolaka można rozwijać podstawowe pojęcia matematyczne: dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, a nawet ułamki i liczby ujemne, które dziecko pozna np. przy okazji temperatur poniżej zera. Jeśli dziecko dobrze przygotujemy poruszanie się w świecie liczb będzie dla niego wspaniałą przygodą.

Dziecko w wieku przedszkolnym rozwija intensywnie sprawności poznawcze, które pozwalają mu gromadzić bogate doświadczenia związane z poznawaniem właściwości przedmiotów i zjawisk. Nabywa też doświadczeń i pojęć logiczno – matematycznych dotyczących relacji i zależności między przedmiotami i zjawiskami występującymi w świecie.

Myślenie matematyczne u przedszkolaka kształtujemy przez: umożliwienie mu wielokrotnego doświadczania i eksperymentowania oraz zachęcanie do sprawdzania zdobytej wiedzy i osiągniętych umiejętności w sytuacjach powtarzalnych i nowych. Dziecko w naturalnych sposób rozwija myślenie matematyczne, gdy samodzielnie po wielu próbach dochodzi do odkryć i rozwiązań. Wielość prób uczy wytrwałości w dążeniu do celu oraz rozbudza chęć osiągania rozwiązania na drodze dedukcji. Dzięki czemu wynik toku myślenia, jego mechanizm i sposób zostanie trwale zapisany w pamięci dziecka.

Matematyka jest wszędzie. Szukamy jej w muzyce i dziecięcych wierszykach, a to dlatego, że  muzyka i poezja mają rytm. Liczenie też opiera się na rytmie, np. wskazywanie – nazywanie (pokazuje klocek, mówię jeden, pokazuję drugi klocek, mówię dwa itd.). Dlatego wstępem do matematyki można nazwać naukę wierszyków – wyliczanek, zabawę w starego niedźwiedzia, rysowanie szlaczków (też mają rytm, czyli powtarzalny schemat). Dzieci chętnie ulegają rytmowi i wcześnie zaczynają liczyć. Nie tylko dlatego, że to lubią. Liczenie działa także uspokajająco i, co ciekawe wprowadza w dobry nastrój.

Matematyki można uczyć się na wszystkim. Najważniejsze, by nauka angażowała wszystkie zmysły dziecka, wtedy jest skuteczna. Czasem wystarczy tylko kilka kartek papieru, które  maluch zgniata w kulki (ćwiczy przy okazji sprawność rąk- motoryka mała) i kosz albo pudełko na zabawki, do którego będzie wrzucać kulki, jednocześnie je licząc. Później dziecko wyciąga je, by policzyć, ile wpadło do środka. Taka zabawa angażuje je bez reszty: trzeba rzucić, pobiec, podnieść i sprawdzić. Takie pełne zaangażowanie to najlepszy sposób na naukę w przypadku kilkulatka. Podobnie jest z liczeniem, np. stopni podczas wchodzenia po schodach, samochodów, które stoją na parkingu pod domem, drzew, które oglądamy przez okno itp.

Wszędzie można spotkać liczby i w dodatku dobrze się nimi bawić. Wybierając się w podróż po własnym mieszkaniu, możemy zobaczyć ile możliwości dają nam zwyczajne, codzienne przedmioty.

Kuchnia – to niezwykłe laboratorium. Zaprośmy przedszkolaka do pomocy w kuchni. Nakrywając do stołu, może uczyć się przyporządkowania – ile osób usiądzie do stołu, tyle trzeba przygotować talerzyków, kubków, krzeseł. Rozkładając sztućce, dzieli je na kategorie ze względu na kształt, zapamiętuje też kierunki: z lewej strony widelec, z prawej nóż, u góry łyżeczka. Wspólnie pieczenie szarlotki to okazja do porównywania wielkości. A za nim zabierzecie się do obierania jabłek, możecie je ułożyć wg. wielkości: mniejsze, średnie, duże. Przedszkolak  może porównywać długość skórek z jabłek, przykładając jedna do drugiej. Albo można urządzić konkurs na najdłuższą skórkę – może  je zmierzyć np. za pomocą centymetra krawieckiego lub za pomocą miarki jakiej używa tato podczas remontów. Wspólne robienie ciasta pozwala zaobserwować zmianę formy: np. z kulki  ciasta można ulepić placek. Pieczenie wg. przepisu pokazuje, co to znaczy kolejność – nie będzie ciasta, jeśli najpierw nie wsypie się mąki, cukru, jajek itp. Możemy zważyć niektóre produkty używając wagi kuchennej.

Łazienka – czego można się w niej nauczyć, że np. niektóre części ciała są parzyste, a inne nie, np. myjąc jedną nogę, a potem drugą, starsze mogą wskazywać prawą lub lewą nogę. Przy tej okazji sprawdzamy jakie części ciała nie mają pary. Dzieci uwielbiają napełniać wodą kubeczki i przelewać ja z jednego naczynia  do drugiego. Młodsze dziecko poznaje pojęcia: ,,pełen’’, ,,pół’’ i ,,pusty’’, a starsze, jeśli ma dwa różnej wielkości naczynia, przekona się, ile wody mieści się w jednym, a ile w drugim. To bardzo ważna wiedza matematyczna przedszkolaka na przyszłość.

Garderoba – Uczmy przedszkolaka porządku. W jego szafie jest osobna szufladka na skarpetki, majteczki, bluzy, spodnie itp. Taki podział to nic innego jak klasyfikowanie. Po wyprasowaniu dziecięcej garderoby, układajmy wspólnie ubrania na półkach. Spodnie do spodenek, bluzki do bluzek itp. Podobne zasady obowiązują przy wspólnym z mamą lub tatą porządkowaniu zabawek – klocki do klocków, lalki do wózków, misie do pluszaków.

Pokój dziecięcy – to co się w nim zwykle znajduje, daje wielkie możliwości. Zabawki – na lalkach, autkach, klockach można ćwiczyć pierwsze dziecięce liczenie ,,raz, dwa, trzy’’ – najpierw liczy rodzic, potem maluch próbuje naśladować. Można też porównać ilość: ile samochodów zmieści się na półce, ile przed nią.

Gry planszowe – uczą przestrzegania zasad, emocjonalnego poradzenia sobie z ewentualną porażką, koncentracji uwagi, cierpliwości, stosowania się do instrukcji, to w przyszłości przyda się przy rozwiązywaniu zadań z treścią. Przesuwanie się pionka po polach, to świetna wprawka w liczeniu. Dla dzieci jest to tak pasjonujące zajęcie, że chętnie przesuwają też pionek rodzica, który z nimi gra. Kosta używana w grze wprowadza pojęcie liczby. Najpierw maluch liczy narysowane na niej kropki, potem zapamiętuje układ i bez liczenia wie, ile ich jest. Kostkę z kropkami można później zastąpić np. własnoręcznie zrobioną kostką z cyframi – dziecko poznaje cyfry. A wyższy już stopień wtajemniczenia to gra z dwoma kostkami. Dziecko rzuca obiema kostkami naraz i z pomocą osoby dorosłej liczy, o ile oczek może się przesunąć – jest to nauka dodawania.

Kalendarz i zegar – jeśli powiesimy te przedmioty w pokoju dziecka, zapoznamy je z pojęciem czasu. Są na nich też cyfry, z którymi maluch może się oswajać. Pokażmy mu jak działa zegar, co pokazują wskazówki. Pomóżmy mu zapamiętać tylko jedną ważną dla niego godzinę, na którą czeka, np. porę wspólnego czytania bajki.

Przygodę z kalendarzem dziecko zaczyna od obserwacji, że po dniu przychodzi noc, a potem zaczyna się kolejny dzień. To też rytmiczna sekwencja. Potem przyjdzie czas na pory roku, miesiące. Świetnie sprawdzi się zwykły kuchenny kalendarz z wyrywanymi kartkami. Wyrywanie kolejnej powierzmy dzieciom – bardzo to lubią, to wyraźny dowód na to, że minął jeden dzień. Taki kalendarz pokazuje też upływ czasu -  jest gruby na początku roku, a potem stopniowo chudnie.

Wszystkie zadania stawiane dzieciom związane z matematyką powinny być dla nich ciekawe, zachęcające do zabawy. Ważną rolę odgrywają samodzielne doświadczenia, które przyczyniają się do rozwoju myślenia, a także rozwijają indywidualne możliwości każdego dziecka stosowanie do wieku.

 

 

 

Bibliografia:

1.      Andrzejewska  J., Wierucka J., Razem w przedszkolu, WSiP Warszawa 2009.

2.      Bachańska M., Kształtowanie myślenia matematycznego u przedszkolaków’’, Przedszkole Miesięcznik Dyrektora nr 10, Poznań 2017.

3.      Klim – Klimaszewska A., Pedagogika przedszkolna, PIW Warszawa 2005.

4.      Tolak Ł., Gry liczbowe, Przedszkolak nr 4, Warszawa 2011.

Czas

Drogi Rodzicu!

Czas, w którym dziecko nie chodzi do przedszkola, można wykorzystać na to, aby stało się ono bardziej samodzielne. Warto zachęcać je do utrzymania czystości w swoim kąciku (pokoju), przygotowania prostych posiłków razem z rodzicami, wykonywania w swoim tempie czynności związanych z ubieraniem, przygotowaniem do snu. W tych ostatnich czynnościach, z powodu pośpiechu, dzieci są zazwyczaj wyręczane. Pobyt w domu daje możliwość częstych rozmów z dziećmi na różnorodne tematy, a tym samym wzbogacania ich słownictwa. Ważne jest także znalezienie czasu na czytanie dzieciom i z dziećmi. Aby urozmaicić zajęcia, można skorzystać z edukacyjnych programów telewizyjnych. Pobyt w domu może być także okazją do prowadzenia rozmów z dzieckiem, tłumaczenia otaczających nas zjawisk. Inne zajęcia o charakterze edukacyjnym to m.in. zabawy przy wspólnym stole: gry planszowe, czy zabawy i gry zręcznościowe. Należy pamiętać, że podstawową formą aktywności dzieci w wieku przedszkolnym jest zabawa.

Statystyka odwiedzin: Dziś 329 | Wczoraj 1373 | Ten tydzień 3511 | Ten miesiąc 22632 | Razem 209617

 

Nasi przyjaciele

____________________________________